Nawigacja

Edukacja międzykulturowa "Miasteczka dwóch kultur"

Opieka nad stroną; p. Teresa Kowalska i Katarzyna Berska

MIASTECZKA DWÓCH KULTUR to zadanie publiczne realizowane w Kałuszynie z powodzeniem od 7 lat. Przeszłość kształtuje naszą przyszłość w myśl tej sentencji i uwagi na przedwojenną historię naszego miasteczka i wielu innych miejscowości powiatu mińskiego realizujemy działania międzykulturowe / skrzyżowanie kultur Żydów Polskich i Polaków/.

Zadanie realizowane jest przez SIW „Drzewo Pokoleń” ze wsparciem finansowym Powiatu Mińskiego z artystycznymi zespołami pracującymi w Szkole Podstawowej w roli głównej : Kasianiecką, Eksplozją, Flecikami. Towarzyszą nam na scenie aktorzy z Międzypokoleniowego Zespołu Razem. Co roku przygotowujemy widowisko sceniczne poświęcone tradycji , obyczajom i zwyczajom Żydów Polskich. Wcześniej odbywają się warsztaty na temat historii , kultury i praktyczne zajęcia artystyczne we współpracy z Zamkiem Królewskim , Muzeum Historii Żydów Polskich. Co roku również w Dniu Kultury Żydowskiej występuje obok naszych zespołów śpiewaczka w jęz. jidysz i hebrajskim p. Urszula Makosz z Krakowa, oraz zespoły klezmerskie.

Przedstawiliśmy naszej społeczności i zapraszanym gościom z województwa mazowieckiego, w tym z Zamku Królewskiego, Żydowskiej Gminy Wyznaniowej, Centrum Kultury Jidysz, szkoły integracyjnej z Warszawy, Muzeum Historii Żydów Polskich, przedstawicielom mediów obrzędowe obchody świąt i zwyczajów: „W świetle szabasowych świec”, Jarmark „Na kałuszyńskim zabytkowym bruku”, „Zaślubiny pod chupą”, „W barwach Purimowego Korowodu” czyli karnawałowej zabawy, „W kolorach Pesach i Szawuot czyli święta macy i żniw” oraz „Chanuki - święta świateł”. 22 czerwca tego roku spotkanie dotyczyło „SUKKOT czyli święto szałasów” w nastroju radości i przyjmowania gości. Widowiskom scenicznym w kolejnych Dniach Kultury Żydowskiej towarzyszą wystawy fotograficzne związane z historią Kałuszyna lub kulturą Żydów Polskich oraz prezentacje naszych występów.

 

IX Dzień Kultury Żydowskiej - 19 VI 2017r

           

 

Zdjęcia z uroczystości - w "Fotogalerii".

 

 

 

VIII Dzień Kultury Żydowskiej - 14 VI 2016r

 

Kolejna lekcja historii i patriotyzmu

Czym jest edukacja patriotyczna? Między innymi przekazywaniem wiedzy o dziejach własnego kraju, narodu i tej nam najbliższej tzw. małej Ojczyżnie czyli miejscowości, w której żyjemy, domu rodzinnym, w którym przebywamy na co dzień.

Kałuszyn to miasteczko, w którym do drugiej wojny światowej ludność żydowska stanowiła 80 % społeczności. To jest prawda historyczna i dlatego organizujemy w cyklu spotkań „Miasteczka dwóch kultur” Dni Kultury Żydowskiej chcemy pokazać jak te dwie kultury: polska i żydowska przenikały się wzajemnie, jak wiele jest wspólnych elementów w obrzędowości, tradycjach i zwyczajach. Zespoły ze Szkoły Podstawowej i zespół Razem z Domu Kultury przygotowują spektakl widowiskowy z wykorzystaniem historycznych zdarzeń z przeszłości Kałuszyna i elementów kultury obu narodów. Piękna, wpadająca w ucho muzykę żydowską, tańce w stylizowanych kostiumach dopełniają sceny teatralne tworzące fabułę widowiska.

VIII Dzień Kultury Żydowskiej zbiegł się w czasie z 600 leciem Kałuszyna, stąd dwa tematy były przewodnimi podczas przygotowań do uroczystości organizowanej w ramach projektu „Miasteczko dwóch kultur” współfinansowanego przez Powiat Miński. Grupy uczestniczące w projekcie brały udział w warsztatach historycznych w Muzeum Historii Żydów Polskich w Warszawie oraz w zajęciach i warsztatach artystycznych: plastycznych, teatralnych w Zamku Królewskim.

Nad scenariuszem widowiska pracowali więc już artyści bogatsi o wiedzę i umiejętności przekazane przez trenerów i historyków sztuki. Tę wiedzę przekuliśmy w umiejętności sceniczne: taneczne, wokalne i teatralne w widowisku pt.” W Nowy Rok / ROSZ HA – SZANA/ Pamięć w księgach zapisana”, które dotyczyło powitania nowego roku.

14 czerwca do Domu Kultury przybyli widzowie, a wśród nich goście z Gminy Wyznaniowej z Warszawy, nauczyciele SP, rodzice i członkowie rodzin małych artystów oraz licznie zgromadzona społeczność lokalna, by uczestniczyć w imprezie . Na początek zostały wyświetlone zdjęcia z filmu nakręconego w 1936 roku w Kałuszynie. W widowisku obrzędowym pokazano kolejno zwyczaje związane z Nowym Rokiem w kulturze żydowskiej w tym: spotkanie nad wodą, ubieranie się w biel, symboliczne dzielenie jabłek i błogosławienie wina, a ich uzupełnieniem były tańce i piosenki. W świetlicy wszyscy obejrzeli wystawę starych zdjęć, do obejrzenia były także prace plastyczne wykonane przez uczestników projektu w Zamku Królewskim, a dotyczyły one przeszłości Kałuszyna. Na zakończenie uroczystości przygotowano tradycyjny poczęstunek, była więc jak zawsze maca, ale także i specjalnie na tę okazję placki z jabłkami .

Podczas rozmów wykonawcy widowiska i ich opiekunowie usłyszeli od widzów wiele ciepłych słów, pochwał i komentarzy świadczących o tym, że przedstawienie podobało się. Dzieci zaś cieszyły się powtarzając „udało się”. Rzeczywiście udało się zainteresować widownię, spowodować pozytywną reakcję i brawa, których zawsze oczekują artyści bo to jest miernikiem satysfakcji ich pracy, a była to aktywne działanie wszystkich wiele miesięcy przed pokazaniem widowiska. Scenariusz napisała p. Teresa Kowalska, choreografię przygotowała p. Katarzyna Berska, scenografia była dziełem p. Małgorzaty Dzierżanowskiej. Solowo w widowisku zaśpiewały: p. Katarzyna Berska i Zuzanna Orzepińska – uczennica VI klasy i członkini zespołu Kasianiecka. Z elementami wokalnymi wystąpiły także Fleciki, których opiekunem jest p. Wanda Stryczyńska, zatańczyły zespoły Kasianiecka i Eksplozja, a teatralną stronę wzmocnili członkowie zespołu Razem, w tym: p. Jadwiga Kujawa, p. Andrzej Kopczyński, p. Wenanty Piotrowski.

(Autorką artykułu jest p. Teresa Kowalska).

 

                 

Więcej zdjęć - w "Fotogalerii".

 

16.05.  W ramach realizacji zadania publicznego „Miasteczka dwóch kultur” współfinansowanego przez  Powiat Miński zespoły  Kasianiecka , Eksplozja i międzypokoleniowy Razem  pracowały na warsztatach w Zamku Królewskim. Na warsztatach teatralnych  opracowywano elementy sceniczne widowiska  obrzędowego związanego z powitaniem Nowego Roku w kulturze żydowskiej. Na warsztatach plastycznych w zespołach międzypokoleniowych  przygotowywano prace na  ekspozycję do wystawy fotograficzno – plastycznej, która zostanie udostępniona do zwiedzania od Dnia Kultury Żydowskiej w  Domu Kultury w Kałuszynie.

Rozpoczęto przygotowania do VIII Dnia Kultury Żydowskiej  w ramach realizacji zadania publicznego „Miasteczko dwóch kultur” współfinansowanego przez Powiat  Miński. W tym roku będzie to spotkanie pod tytułem „W Nowy Rok  / ROSZ HA –SZANA/ pamięć w księgach zapisana”. Zespoły Kasianiecka i Eksplozja  oraz międzypokoleniowy Razem  w dniu 04.05. uczestniczyły w warsztatach w Muzeum Historii Żydów Polskich w Warszawie.

 

VII Dzień Kultury Żydowskiej

"Sukkot - Święto Szałasów"

 22 VI 2015r.

 

         

 

VI DZIEŃ KULTURY ŻYDOWSKIEJ

W BLASKU ŚWIATEŁ CHANUKOWYCH

28.05.2014

PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ POWIAT MIŃSKI

V DZIEŃ KULTURY ŻYDOWSKIEJ

W KOLORACH PESACH I SZAWUOT

27.05.2013

PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ POWIAT MIŃSKI


Każdego roku spotykają się nad Witówką zaproszeni goście, władze miasta i jego mieszkańcy. Tegoroczne wydarzenie zgromadziło nietuzinkową widownię. W Kałuszynie pojawili się wszyscy zaproszeni goście. Z Izreala dotarł profesor Johanan Szachmurow, z Warszawy przedstawiciele gminy wyznaniowej - Grażyna Majer i Tomasz Krakowski, a także Dorota Wodnicka z Zespołu Szkół Lauder Morasha, Iwona Libucha z Zamku Królewskiego oraz muzyk Marcin Zadronecki. Wszyscy uczestniczyli w naprawdę niezwykłym spotkaniu, które imponowało barwami, treścią i techniką wykonania.
Wieczór kultury żydowskiej to spotkanie pokazujące fragment kultury semickiej, obyczajów czy tradycji świąt kalendarza żydowskiego. Rozpoczęło się przed pięciu laty od wieczerzy szabasowej, by potem pokazać ślub pod chupą, jarmark żydowski i purimowy korowód.
W tym roku pieśniami hebrajskimi i polskimi, rozpoczął zespół Klezmaholics z Lublina z Izabelą Foremniak. To muzyka - jak twierdzili sami artyści - nawiedzona żywym żydowskim duchem, zarówno przeszłości, jak i współczesności. Z taką opinią zgodzili się wszyscy goście, którzy z zachwytem słuchali skocznych, klezmerskich melodii. Nieco inna w swoim programie okazała się być kolejna gwiazda - Urszula Makosz, która w spotkaniach uczestniczy od początku. Przygotowała pieśni w języku jidysz i hebrajskim - nastrojowe, pełne klimatu ballady, które nawiązywały w swojej treści do tematu wiodącego imprezy. Wyciszyły emocje gości i wprowadziły nastrój zadumy i spokoju.
Wreszcie scenę opanowały zespoły miejscowe, czyli dzieci i młodzież pod nadzorem aktorskim Andrzeja Kopczyńskiego i Jadwigi Kujawy, reżyserskim Teresy Kowalskiej, choreograficznym Katarzyny Berskiej i muzycznym Wandy Stryczyńskiej. Tak powstało zadziwiająco prawdziwe i artystyczne widowisko teatralne "W kolorach Pesach i Szawuot". Kompozycja taneczna, która otworzyła widowisko opowiadała historię wyjścia Izrealitów z niewoli egipskiej. Dzięki suicie jazzowej mogli obserwować pracę niewolników, wykorzystywanych do budowy piramid, matkę chroniącą swojego syna Mojżesza, walkę o wolność oraz pierwszy, wielki cud dokonany przez Boga w obronie uciśnionych, tj. przejście suchą stopą przez Morze Czerwone.
Jak co roku spektakl obfitował w wielość obrzędów i zwyczajów żydowskich. Podczas wieczoru sederowego, przy pięknie przygotowanym stole dzieci zadawały pytania, dorośli zaś odpowiadali, przekazując młodszym pokoleniom historie o wydarzeniach egipskich. Jak mówią polscy filosemici, wszystko to jest pretekstem, szansą dla rodzica, który może opowiedzieć o tym, jak Bóg wyzwolił Żydów, nadał im Torę, poprowadził do Ziemi Obiecanej. Rodzice dają dzieciom przekaz - byliśmy niewolnikami, ale teraz jesteśmy wolni.
Wszystko pokazali zgodnie z tradycją, a więc kolorowo, głośno, przy wtórze hebrajskich piosenek, śpiewanych przez zespół Fleciki oraz izraelskich tańców Kasianiecki. A na stole - sederowy półmisek z baraniną, jajkami, marorem - gorzkimi ziołami, charostem - deserem, warzywami moczonymi w wodzie z solą lub octem. To symbole dawnych czasów - wyjścia z niewoli. Bycie niewolnikiem to nie tylko stan fizyczny, bo niewolnik nie ma prawa do wolności myślenia, do swojej religii, swojej kultury, żyjąc zgodnie z prawami narodu swojego pana. A przez wyjście Żydzi stworzyli własny naród i to właśnie symbolizuje Pesach.
Dzień kultury żydowskiej w Kałuszynie każdego roku wzbudza sporo emocji. Na sukces składa się wiele czynników - wsparcie finansowe, doskonała współpraca szkoły podstawowej z domem kultury, mnóstwo konsultacji z przedstawicielami gminy wyznaniowej, wokalistami oraz zespołami, które ubarwiają spotkania i w końcu rozmów z najmłodszymi artystami - ci bowiem mają zrozumieć jak ważne jest zachować od zapomnienia historię swoich miasteczek, jak ważne jest pamiętać. I przekazywać kolejnym pokoleniom obrzędy mieszkających tu przez wieki Żydów. Zapraszamy do obejrzenia zdjęć w "Fotogalerii" - cz. I, cz. II, i cz. III.

 

IV DZIEŃ KULTURY ŻYDOWSKIEJ

W BARWACH PURIMOWEGO KOROWODU

30.05.2012

PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ POWIAT MIŃSKI

 

"Nie w każdy Purim cud się staje..."
Ten jednak się wydarzył. Na ziemi kałuszyńskiej, w dniu 30 maja 2012 roku można było mówić o "ukrytym" cudzie - na drewnianej scenie Domu Kultury zabrzmiały razem głosy znanych i mniej znanych artystów. Różniących się wiekiem i doświadczeniem - pojawili się więc dojrzali członkowie zespołu Razem - Pani Jadwiga Kujawa i Pan Andrzej Kopczyński, ponad sześćdziesięcioro dzieci - uczniów Szkoły Podstawowej, należących do zespołów Kasianiecka i Fleciki oraz zaproszeni goście - między innymi podopieczni Żydowskiej Szkoły Lauder-Morasha w Warszawie. Wszyscy oni połączeni jedną pasją. Grali, śpiewali i tańczyli wspólnie, by po raz kolejny udowodnić, że bez przeszłości nie ma przyszłości, a o historii nie można zapominać, lecz należy ją pielęgnować i każdego dnia przekazywać kolejnym pokoleniom. Nie można bowiem zapominać, że Kałuszyn był przed wojną miejscem, gdzie żyło ponad 6,5 tysiąca Żydów, a jedynie 3 tysiące Polaków. Jeśli ktoś jest mieszkańcem tego małego miasteczka powinien czuć się w obowiązku pamiętać, identyfikować się z tym, co minęło, a jednocześnie upamiętniać działania obu kultur.
Z tego też powodu już po raz IV, w ramach spotkań z cyklu Miasteczka Dwóch Kultur, pod patronatem Starosty Mińskiego oraz Burmistrza Kałuszyna odbył się w mieście nad Witówką Dzień Kultury Żydowskiej. Piękna biblijna opowieść o królowej Esterze stała się podstawą do opracowania widowiska teatralnego "W barwach Purimowego Korowodu", ukazującego jedno z radośniejszych świąt żydowskich Purim. To historia króla Achaszwerosa (w tej roli wspomniany wcześniej Andrzej Kopczyński), Mordechaja, Hamana - najważniejszego urzędnika króla, któremu udaje się podstępem wymóc na władcy dekret dający prawo do wymordowania całego narodu żydowskiego oraz skromnej, żydowskiej sieroty, ukrywającej swe pochodzenie Hadassy, poślubionej królowi jako Estera. To właśnie ona prosi męża o zmianę rozkazu. Chcąc ratować naród, do którego należy przyznaje się do swojego pochodzenia, stając się wybawicielką wielu tysięcy dorosłych i dzieci. Istotą Purim jest więc radość i przeświadczenie, że Bóg działa z ukrycia, poprzez to, co nazywamy przypadkiem. Święto ma charakter karnawału, podczas którego urządza się przyjęcia, zabawy i maskarady.
Widowisko "W barwach purimowego korowodu" oddało charakter przedstawianego święta, zachwyciło wszystkimi, doskonale dobranymi elementami. Purimowe maski zaczarowały barwami i ozdobami, symbolizując ukrycie działań Boga za maską przypadku, zgodnie z żydowskim przesłaniem - "nawet, gdy twarz Boga jest niewidoczna, nie oznacza, że nie działa Jego dłoń". Biblijne słowa odczytane przez Babcię - Jadwigę Kujawę, nastrojowe pieśni królowej, zaproszenie na ucztę u króla wyśpiewane przez Fleciki oraz wesołe tańce w wykonaniu zespołu Kasianiecka wprawiły wszystkich obecnych w purimowy nastrój. A gości było tego dnia wielu. Na uroczystość przybyli bowiem: przedstawiciele Gminy Żydowskiej w Warszawie, Zamku Królewskiego, dyrektor i nauczyciele szkoły żydowskiej Lauder - Morascha z Warszawy,przedstawiciele władz lokalnych z burmistrzem Kałuszyna p. Marianem Soszyńskim na czele, radni, przedstawiciele prasy i mieszkańcy naszego miasteczka.
Wszyscy oni byli pod ogromnym wrażeniem obejrzanego widowiska oraz kwiatowej dekoracji symbolizującej królewskie ogrody, a przygotowanej przez pracowników Domu Kultury. Słowa zachwytu rozbrzmiewały jeszcze po spektaklu. Organizatorzy zadbali, by wszyscy przybyli mogli spróbować słynnych Hamantaszy (uszu Hamana) - ciasteczek będących przysmakiem zarówno dzieci jak i dorosłych oraz zapoznać się z fotogalerią przedstawiającą ubiegłoroczne wydarzenia związane z miasteczkiem dwóch kultur.
Historia Estery uświadamia nam wszystkim, że zły los (PUR) może odmienić się w dobry, ale zależy to tylko i wyłącznie od nas. Już w 1970 roku zauważyła to Anna German, której piosenka otworzyła widowisko "W barwach purimowego korowodu", stając się dla wielu obecnych manifestem życiowym.
"Człowieczy los nie jest baśnią czy snem
Człowieczy los jest zwyczajnym szarym dniem
Człowieczy los niesie z sobą żal i łzy
Lecz jeśli chcesz możesz los zmienić w dobry lub zły".

(Autorką artykułu jest p. Katarzyna Berska).
Zapraszamy do obejrzenia zdjęć w "Fotogalerii" - cz. I, cz. II, i cz. III.

 

III DZIEŃ KULTURY ŻYDOWSKIEJ

NA KAŁUSZYŃSKIM ZABYYTKOWYM BRUKU

28.05.2011

PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ POWIAT MIŃSKI

28 maja w Domu Kultury odbyło się III spotkanie z cyklu Miasteczka dwóch kultur - "Tu na kałuszyńskim zabytkowym bruku". Wieczór rozpoczęła Urszula Makosz, która wykonała cztery pieśni żydowskie. Gawędę o literaturze żydowskiej popartą prezentacją multimedialną bogatą w zdjęcia zaprezentowało dwóch przedstawicieli Zamku Królewskiego w Warszawie - panowie Jacek Pacocha i Daniel Dybowski. Młodzież z naszej szkoły wystawiła widowisko sceniczne oparte na elementach kultury żydowskiej i śpiewogrze Wojciecha Bogusławskiego "Krakowiacy i górale". Na zakończenie goście zostali zaproszeni na wystawę "Ślady przeszłości w Kałuszynie".
Zdjęcia z pełnego klimatu wieczoru można obejrzeć w "Fotogalerii" - część I i część II.

 


 

II DZIEŃ KULTURY ŻYDOWSKIEJ

CHATAN I KALA POD CHUPĄ

16.05.2010

 

 Od dwóch lat w naszej szkole realizowany jest projekt "Miasteczka dwóch kultur". 16 maja członkowie "Kasianiecki" i "Eksplozji" zaprosili gości na żydowskie wesele i ślub pod chupą. Zdjęcia z widowiska można obejrzeć w "Fotogalerii" - część I i część II.

I DZIEŃ KULTURY ŻYDOWSKIEJ

PRZY SZABASOWYCH ŚWIECACH

17.06.2009

 

17 czerwca w Domu Kultury w Kałuszynie miał miejsce niezwykły wieczór zatytułowany "Kałuszyn - miasteczko dwóch kultur". Członkowie szkolnego koła historycznego opowiadali o miejscach związanych z kulturą żydowska i narodem żydowskim w Kałuszynie. Zebrani mogli obejrzeć film pt. "Po-lin" (nazwa Polski w języku jidysz i języku hebrajskim, w którym słowo to można odczytywać jako "tutaj spocznij"). Urszula Makosz - pieśniarka zajmująca się od lat muzyką żydowską, wykonała kilka tradycyjnych pieśni a później uczniowie z zespołów "Kasianiecka", "Pawana" i "Eksplozja" poprzez tańce żydowskie i śpiewy przenieśli obecnych w klimat wieczorów przy szabasowych świecach.
Zapraszam do obejrzenia zdjęć w "Fotogalerii" - część I i część II.